Wees eerlijk over de opnameomstandigheid, aldus de auteurs. Deze scholekster werd geportretteerd tijdens het ringen.


Artistiek portret van een lijmspuiter. Gefotografeerd met twee flitsers, waarvan één voorzien van een kleurenfilter.

De opmerkzame sperwer laat zich niet zomaar besluipen. Een schuilhut gemaakt van natuurlijke materialen bood hier soelaas.

Kunstzinnige plaat van een salamander op vrijersvoeten. Vlammen symboliseren passie (weerkaatsing van straatverlichting).

Natuurfotografie

Algemene tips voor natuurfotografie aan de hand van het Handboek natuurfotografie voor de moderne natuurfotograaf, door Bart Siebelink en Edo van Uchelen.

Natuurfotografie 2.0

Jagersoutfit, kilo's tele-glas, een zelfgefabriceerde schuilhut en engelengeduld. Dit stereotype natuurfotograaf klopt niet meer. De natuur palmt momenteel een nieuwe generatie hobbyisten in. Voor hen schreven Bart Siebelink en Edo van Uchelen een boek. Zonder leeuwen en beren.
 

Handboek natuurfotografie

Een nieuw boek over natuurfotografie schopt het niet zomaar tot voorpaginanieuws. Meters boeken verschenen reeds in dezelfde categorie. Velen daarvan met de weinig verhullende en onoriginele titel 'Natuurfotografie'. Toch menen Siebelink en Van Uchelen dat er nog wel een extra boek op het schap past. Automatisch dringt de vraag zich op wat het werk aan de reeks bestaande boeken toevoegt.

Natuurfoto hobby

Volgens het Centrum voor Natuurgrafie -de opdrachtgever van het nieuwe boek- doen maar liefst 400.000 mensen hobbymatig aan natuurfotografie. Nou liggen al die personen niet dagelijks in de schuilhut. Het toont desalniettemin aan dat natuurfotografie tegenwoordig toegankelijk is voor een breed publiek. Dat vraagt om een dito fotoboek, zo redeneren de schrijvers.

Van onderwerp naar beeld

Parallel aan de groeiende doelgroep herkennen de auteurs nog een trend die momenteel gaande is: 'binnen de natuurfotografie is de aandacht zich nog volop aan het verschuiven van het onderwerp naar het beeld'. Klassieke natuurfotografie richt zich vooral op vastleggen. Niet dat de natuurfoto-oude-stijl altijd een dorre registratie is. Topfotografen met schitterende natuurplaten zijn er altijd geweest.

Zeldzame soort of mooie foto

Maar 'een zeldzame soort is nog niet hetzelfde als een mooie foto en een beeldvullend dier niet per definitie boeiend'. En dat lijkt de nieuwe generatie natuurfotografen goed door te hebben. Daarom heeft 'Handboek Natuurfotografie' oog voor het complete plaatje. Niet alleen het benaderen van een schuw zoogdier, maar ook de kijklijnen, compositie en nabewerking. Een natuurfoto mag tegenwoordig ook artistiek zijn.

Techniek en uitrusting

De eerste hoofdstukken onderwijzen de (beginnend) natuurfotograaf over techniek en uitrusting. In heldere bewoordingen zetten de auteurs de zin en onzin van apparatuur en accessoires uiteen. Dan is het tijd voor het echte werk. Want mooie natuurplaten zijn niet enkel het gevolg van veel toestelkennis. 'Er komt letterlijk meer bij kijken', aldus de schrijvers. Dan blijkt dat kijken niet hetzelfde is als zien.

Contrast en licht

Een goede natuurfotograaf leert niet alleen het hoofdonderwerp ontdekken, maar ook een bijpassende achtergrond. Gaandeweg krijgt de hobbyist oog voor natuurlijke contrasten, mooie lichtomstandigheden. Met eenvoudige opdrachten betrekken Siebelink en Van Uchelen de lezer bij de stof.

Kijklijn

Druk bijvoorbeeld eens een geslaagde en minder fraaie plaat af, beide zelfgeknipt. Trek vervolgens met een stift de route die je ogen afleggen bij het bekijken van het beeld. Beoordeel vervolgens of de getekende streep de bedoelde kijklijn is. Vraag eventueel andere mensen om hetzelfde te doen. Komen de getrokken lijnen grotendeels overeen, dan slaagt de fotograaf er kennelijk goed in om de blik van de kijker te sturen.

Stimulerend

Ongemerkt moedigt het boek aan om de camera ter hand te vatten en aan de slag te gaan. En dat is mooi, want niet zelden schept een natuurfotografieboek enkel afstand. De schrijver annex fotograaf toont zijn kunnen met prachtige platen, de amateur denkt: 'dat lukt mij nooit'. Het nieuw verschenen werk is echter ook geschikt voor iemand die gewoon plezier beleeft aan het fotograferen van prachtige natuur en hier graag iets in groeit.

Evalueren

Knippen, analyseren en verbeteren luidt het devies. Na verloop van tijd ontdek je dat een ander objectief of een lager standpunt tot een nog mooier resultaat leidt. Ga vooral je eigen gang, zo benadrukken de auteurs. 'Rembrandt schilderde De Nachtwacht ook niet in één keer.'

Natuur in Europa

Foto's van exotische dieren op tropische bestemmingen zoekt men tevergeefs in het nieuwe handboek. Alle afgedrukte platen zijn in Europa gemaakt. Zo willen de auteurs laten zien dat natuurfotografie ook relatief dicht bij huis te beoefenen is. Het belangrijkste blijft geduld, ook in natuurfotografie-nieuw-stijl.

Geduld

Verwacht geen winnende topplaat te schieten tijdens een blokje om met de hond. Ben je ongeduldig of heb je weinig tijd, zoek dan gewoon een andere hobby, oordelen de schrijvers nuchter.

Handboek natuurfotografie

N.a.v. "Handboek Natuurfotografie", door Bart Siebelink en Edo van Uchelen; uitg. KNNV Uitgeverij; ISBN 978 90 5011 366 3; 256 blz.; € 29,95.

Gedrag en ethiek

Elke natuurfotograaf verlangt er naar om die ene superplaat te schieten. Op een zeker moment kan die drang naar een topplaat op gespannen voet komen te staan met respect voor de natuur. Als algemeen uitgangspunt geldt: verstoor de natuur niet. Maar de praktijk is weerbarstig.

Verstoring

Broedende dieren laat je altijd met rust, dat is helder. Maar wat te denken van 'prooien' lokken met voer. Hinderlijke grassprieten voor een vliegenzwam wegplukken. Een salamander uit een vennetje vissen en tijdelijk in een aquarium huisvesten. Een pasklaar antwoord geven Siebelink en Van Uchelen niet. Respect voor de natuur dient het gedrag van de fotograaf te bepalen.

Eerlijkheid

Daarnaast pleiten de schrijvers voor meer eerlijkheid. Doe niet alsof een foto van een everzwijn in een wildpark een opname in de vrije natuur is. Geef gewoon ruiterlijk toe dat het portret van een alk geknipt is tijdens het ringen. Een beetje relativering houdt natuurfotografie leuk voor iedereen.
 
Tekst: Wessel van Binsbergen. Foto's uit het besproken boek.

Fotografie workshops voor kinderen

Er is een speciale organisatie die fotografie workshops voor kinderen organiseert: Kidzklix. De vrijwilligers van Kidzklix zijn natuurfotografen die hun passie voor de natuur en voor fotografie over willen brengen op kinderen. Ze verzorgen fotografie excursies in de natuur voor het onderwijs en voor kinderdagverblijven. Je kunt hen ook inhuren voor bijvoorbeeld kinderfeestjes of andere bijeenkomsten. Natuurbeleving en fotografie zijn heel goed te combineren en dat willen deze fotografen al vroeg aan kinderen leren.

Meer over dit onderwerp

Natuurfotografie cursus
Natuurfotografie - gratis tips en cursus natuurfotografie!

Wat is een natuurfotograaf?
Wat is een natuurfotograaf?

Inleiding natuurfotografie
Natuurfotografie: het leven van de natuurfotograaf

Belangrijke tips
Belangrijkste tips uit deze natuurfotografie workshops

Inleiding materiaal
Uitrusting - Het materiaal van de natuurfotograaf

Inleiding techniek
Techniek: leer hier mooie foto's maken.

Inleiding disciplines
Fotografie disciplines: elk onderwerp is uniek!

Gedrag en ethiek
Gedrag en ethiek: hoe te handelen als natuurfotograaf?

Natuurfotografen
Natuurfoto's op deze sites over natuurfotografie

Natuur landschap
Natuur en landschap fotografie - tips landschappen fotograferen

Insecten fotograferen
Macrofotografie: Insecten fotograferen

Birdpix evenement
Birdpix evenement - PIXperience natuurfotografie evenement

Dierentuin tips
Fotograferen in de dierentuin - tips



Wild en bijster land
Dwalen met boek ‘Wild en bijster land’ van Natuurmonumenten

Zeeboek
Zeeboek van @KNNV Uitgeverij: fijne gids voor langs de vloedlijn

Expeditie Wildernis
Recensie Expeditie Wildernis: grasduinen én nadenken

De steenuil
Boek ‘De steenuil’ must have voor natuurliefhebbers

Natuurfotografie.nl
Natuurfotografie.nl – Platform voor natuurfotografen

Foto's van Cactussen
Foto's van cactussen - en tips voor mooie foto's

Diverse aspecten
Compositie bij natuurfotografie: een aantal tips